Έργα
Αττική
Χίος
Πελοπόννησος
Σκύρος
Κεντρική Μακεδονία
Κυκλάδες
Ανατολική Μακεδονία και Θράκη
Κρήτη
Ρόδος
Ήπειρος
Δυτική Ελλάδα
Ταμείο Διαχείρισης Πιστώσεων για την Eκτέλεση Aρχαιολογικών Έργων

Σπ.Τρικούπη 16, 10683, Αθήνα
Τηλ: 210-8211237 210-8253688
info@tdpeae.gr
Διαχείρηση Ιστοσελίδας:
Τ.Δ.Π.Ε.Α.Ε.

Δωδώνη

Αρχαιολογικός χώρος Δωδώνης

Αεροφωτογραφία του αρχαιολογικού χώρου Δωδώνης

Τα παλαιά κτήρια εξυπηρέτησης επισκεπτών

Το νέο συγκρότημα κτηρίων εξυπηρέτησης επισκεπτων

Η ακολουθία συντήρησης του εδωλίου 54 της κερκίδας Π

Το ιερό της Δωδώνης,  το παλαιότερο σύμφωνα με τη γραπτή παράδοση μαντείο του αρχαιοελληνικού κόσμου, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ιστορικούς τόπους της Ελλάδας  και τον πρώτο οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο της Ηπείρου που προσεγγίζουν οι επισκέπτες ,οι οποίοι εισέρχονται από τη βορειοδυτική είσοδο της χώρας, το λιμάνι της Ηγουμενίτσας.

Τα μνημεία της Δωδώνης αντιμετωπίζουν σοβαρότατα προβλήματα αποσάθρωσης του δομικού τους υλικού.  Ιδιαίτερα το θέατρο έχει φθαρεί σε μεγάλο βαθμό, λόγω του εξαιρετικά ευπαθούς υλικού κατασκευής του και των αντίξοων κλιματολογικών συνθηκών που επικρατούν στην  περιοχή.  Η άμεση ανάγκη διάσωσης και ανάδειξης του θεάτρου και των άλλων μνημείων του ιερού της Δωδώνης, όπως και του συνόλου του αρχαιολογικού χώρου ως κοινωνικού αγαθού, οδήγησε στην ένταξη των έργων στο Τ. Δ. Π. Ε. Α. Ε. με υπουργική απόφαση  τον Απρίλιο του 2000.

Έργο της Επιστημονικής Επιτροπής Δωδώνης που συστήθηκε αποτέλεσε, και συνεχίζει να αποτελεί , αφενός η αποκατάσταση του θεάτρου της Δωδώνης  και αφετέρου η ανάδειξη του συνόλου του αρχαιολογικού χώρου με βελτίωση των  υποδομών και με παρεμβάσεις στα ίδια τα μνημεία. Για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των ποικίλων προβλημάτων που δημιουργουν οι παρεμβάσεις σε αρχαία μνημεία και με γνώμονα την άμεση υλοποιήση εργασιών οι εργασίες χωρίστηκαν σε δύο διακριτά έργα: την αποκατάσταση του θεάτρου και την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου. 

Η υλοποίηση των έργων ξεκίνησε με τη χρηματοδοτησή τους το έτος 2001. Το μεν πρόγραμμα ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου της Δωδώνης ολοκληρώθηκε, σε αυτή τη φάση στο τέλος του 2006, ενώ η αποπεράτωση των εγκεκριμένων εργασιών για την αποκατάσταση του  θεάτρου προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί  μέχρι τα τέλη του 2008.

Το πρόγραμμα για την ανάδειξη του Ιερού της Δωδώνης περιελάμβανε  ένα πλήθος παρεμβάσεων. Οι εργασίες ξεκινήσαν με εκτεταμένους καθαρισμούς της βλάστησης, αποχωματώσεις και διαμορφώσεις σε τμήματα του αρχαιολογικού χώρου. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν φυτεύσεις δενδρυλλίων, αρχαιολογικοί καθαρισμοί για την αποσαφήνιση των περιγραμμάτων των μνημείων, τοποθέτηση εργοταξιακών κατασκευών καθώς και εργασίες αποκατάστασης τριών υφιστάμενων κτηρίων. Επίσης απαλλοτριώθηκαν αγροτεμάχια έκτασης 13.641μ2   στα νότια του αρχαίου σταδίου, διερευνήθηκε με γεωφυσικές διασκοπήσεις το δυτικό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου και έγιναν στερεωτικές εργασίες σε υστερορρωμαικούς τοίχους του Πρυτανείου. Το πιο σημαντικό ενεπίγραφο βάθρο του Βουλευτηρίου μεταφέρθηκε στο Μουσείο Ιωαννίνων ενώ στη θέση του τοποθετήθηκε αντίγραφο.

Παράλληλα εκπονήθηκαν οι μελέτες και κατασκευάστηκαν νέα δίκτυα υδροδότησης-πυρόσβεσης και ηλεκτροδότησης και ανεγέρθηκαν νέα κτήρια εξυπηρέτησης επισκεπτών, συνολικού εμβαδού 192μ2. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν με την εκπόνηση της μελέτης και την κατασκευή διαδρομών για τους επισκέπτες, συνολικού μήκους 800μ, που περιλαμβάνουν  πλατώματα θέασης, καθίσματα και  πινακίδες πληροφόρησης. Στα πλαίσια της μελέτης των διαδρομών διεξήχθη σωστική ανασκαφή, όπου αποκαλύφθηκε  η δυτική είσοδος του Ιερού.

Στόχος του προγράμματος συντήρησης του αρχαίου Θεάτρου (που ολοκληρώθηκε στο μεγαλύτερο τμήμα των δύο  διαζωμάτων )  ήταν η αντιμετώπιση των φθορών του κοίλου και κυρίως η συγκόλληση των μεγάλων αποκολλημένων τμημάτων και η πλήρωση των μεγάλων ρωγμών ώστε να αποκατασταθεί η μονολιθικότητα των εδωλίων. Για την κατασκευή του θεάτρου χρησιμοποιήθηκαν κατά την αρχαιότητα δύο είδη ντόπιου ασβεστόλιθου των οποίων  η ανομοιογένεια (παρουσία κερατόλιθου, στυλόλιθων και εγλεισμάτων αργιλικών ορυκτών) σε συνάρτηση με τις ακραίες καιρικές συνθήκες που επικρατούν στην ορεινή περιοχή του Ιερού, οδηγούν στην εκτεταμένη αποσαθρωση του δομικού υλικού.

Τα αποτελέσματα των εργαστηριακών δοκιμών που πραγματοποιήθηκαν οδήγησαν στη σύνθεση του κατάλληλου για κάθε εφαρμογή κονιάματος (σφράγισης, συγκόλλησης και συμπλήρωσης). Τα κονιάματα που χρησιμοποιήθηκαν στις εργασίες περιείχαν χαλαζιακά αδρανή, τσιμέντο Δανίας, χημικά πρόσθετα και χρωστικές για την χρωματική εναρμονισή τους με το σώμα των λίθων. Τέλος όπου ήταν απαραίτητο έγινε χρήση ενέματος και τοποθετήθηκε εσωτερικός οπλισμός από τιτάνιο.

Η κατάσταση του θεάτρου παρουσιάζει πολλά και μεγάλα προβλήματα που οφείλονται  στο εξαιρετικά ευπαθές και αποσαθρωμένο πλέον είδος λίθου που χρησιμοποιήθηκε στην αρχαιότητα, τις εσπευσμένες αποκαταστάσεις τμημάτων του   κατά την δεκαετία του 60’ και τις αντίξοες κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής.

Όλα τα παραπάνω, σε συνάρτηση με την έλλειψη λεπτομερούς αρχιτεκτονικής τεκμηρίωσης του μνημείου οδήγησαν στην ανάθεση μελέτης στερέωσης και αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου. Η μελέτη περιλαμβάνει τοπογραφική, φωτογραμμετρική και αρχιτεκτονική τεκμηρίωση  του μνημείου, γενική εκτίμηση της παθολογίας του και αξιολόγησή της καθώς και προτάσεις αποκατάστασης τμημάτων του. Στα πλαίσια της έχουν συνταχθεί τρεις συμπληρωματικές μελέτες: α) γεωτεχνική έρευνα του υποβάθρου του κοίλου, β) μελέτη υπολογισμού και διαστασιολόγησης του οπλισμού των συγκολλήσεων και των συμπληρώσεων, και γ) μελέτη σύστασης του τεχνητού λίθου που θα χρησιμοποιηθεί στις  επεμβάσεις.

 Οι περιοχές επέμβασης, σε πρώτη φάση, αφορούν τμήματα των δύο ανατολικών ακραίων κερκίδων του πρώτου διαζώματος του κοίλου.

Προκειμένου να κατανοηθεί ο μηχανισμός φθοράς του δομικού υλικού του αρχαίου θεάτρου κρίθηκε απαραίτητη η μελέτη των κλιματολογικών παραμέτρων που επικρατούν, ώστε τα δεδομένα να συνυπολογιστούν στη μελέτη για την συντήρηση του μνημείου και την επιλογή των κατάλληλων ανθεκτικών κονιαμάτων. 

Το πρόγραμμα περιελάμβανε την εγκατάσταση ενός ολοκληρωμένου συστήματος μέτρησης , καταγραφής και τηλεμετάδοσης των δεδομένων. Το σύστημα κατέγραφε τη σχετική υγρασία, τη θερμοκρασία αέρα και το ύψος της βροχόπτωσης ενώ τα αποτελέσματα των μετρήσεων λάμβανε και επεξεργαζόταν ομάδα επιστημόνων του τμήματος Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Οι κλιματολογικές συνθήκες που καταγράφηκαν στη διάρκεια ενός ημερολογιακού έτους έδειξαν ότι η διαδικασία αποσάθρωσης επηρεάζεται σημαντικά από το υψηλό ποσοστό υγρασίας και τις παρατεταμένες χρονικά θερμοκρασίες κάτω από το σημείο σχηματισμού πάγου (0οC). Επίσης ιδιαίτερα αρνητικά για τα πετρώματα αποδείχθηκαν ότι είναι ο ρυθμός μεταβολής (κυρίως ανόδου) της θερμοκρασίας και το θερμικό σόκ κατά την ανατολή του ηλίου.




Η ακολουθία συντήρησης του εδωλίου 54 της κερκίδας Π

Γενική αεροφωτογραφία θεάτρου (Geomet)

Ορθοφωτογραφία των ανατολικών ακραίων κερκίδων

Το κεντρικό καταγραφικό τηλεμετρικό σύστημα στο κέντρο της ορχήστρας του θεάτρου