Έργα
Αττική
Χίος
Πελοπόννησος
Σκύρος
Κεντρική Μακεδονία
Κυκλάδες
Ανατολική Μακεδονία και Θράκη
Κρήτη
Ρόδος
Ήπειρος
Δυτική Ελλάδα
Ταμείο Διαχείρισης Πιστώσεων για την Eκτέλεση Aρχαιολογικών Έργων

Σπ.Τρικούπη 16, 10683, Αθήνα
Τηλ: 210-8211237 210-8253688
info@tdpeae.gr
Διαχείρηση Ιστοσελίδας:
Τ.Δ.Π.Ε.Α.Ε.

Αχαΐα

Προστασία, έρευνα και ανάδειξη προϊστορικών εγκαταστάσεων της επαρχίας Πατρών του νομού Αχαΐας

Τείχος Δυμαίων. Αεροφωτογραφία του χώρου από τα βόρεια

Πόρτες. Η περιοχή του τύμβου Γ κατά την έναρξη των εργασιών ανάδειξης (Μάιος 2002)

Πόρτες. Η περιοχή του τύμβου Γ μετά την ολοκλήρωση των εργασιών (Σεπτέμβριος 2006)

Χαλανδρίτσα. Άποψη του δυτικού τομέα κατά την έναρξη των εργασιών ανάδειξης (Δεκέμβριος 2002)

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΠΑΤΡΩΝ

Η αρχαιολογική έρευνα των τελευταίων δεκαετιών στην δυτική Αχαΐα έχει προσφέρει σημαντικότατα νέα στοιχεία αναφορικά με την προϊστορική κατοίκηση στην περιοχή, τα οποία ανασυνθέτουν σταδιακά έναν ιδιαίτερο πολιτισμό με έντονα τοπικά στοιχεία που αποτέλεσε ένα ζωντανό κομμάτι του μυκηναϊκού πολιτισμού από την απαρχή του. Οι έρευνες αυτές έχουν φέρει στο φως μια σειρά νέων αρχαιολογικών χώρων, οι οποίοι μαζί με τους ήδη γνωστούς, αποτελούν αντιπροσωπευτικά παραδείγματα εγκαταστάσεων, όπου μπορεί κανείς να προσεγγίσει τα επιμέρους χαρακτηριστικά του προϊστορικού πολιτισμού που αναπτύχθηκε στην περιοχή  της δυτικής Αχαΐας.
Το φυσικό αντικείμενο του έργου, όπως δηλώνει και ο τίτλος του αφορά στην  «Προστασία, έρευνα και ανάδειξη των προϊστορικών εγκαταστάσεων της επαρχίας Πατρών» και υλοποιείται στον αρχαιολογικό χώρο της Βούντενης Πατρών, στην προϊστορική ακρόπολη του Τείχους Δυμαίων, στα μυκηναϊκά νεκροταφεία στις θέσεις Σπαλιαρέικα Λουσικών, Καλαμάκι Ελαιοχωρίου, Μιτόπολη, Κεφαλόβρυσο Πορτών, Ροδιά Καταρράκτη και καθώς στον μυκηναϊκό οικισμό στη θέση Σταυρός Χαλαδρίτσας.
Οι εργασίες στους προαναφερθέντες χώρους, τόσο λόγω των μεγάλων απαιτούμενων πιστώσεων, όσο και λόγω του διεπιστημονικού χαρακτήρα των παρεμβάσεων, εντάχθηκαν στα προγράμματα του Β΄ και κατόπιν του Γ΄ Κ.Π.Σ. Την εκτέλεση των έργων έχει αναλάβει το Τ.Δ.Π.Ε.Α.Ε., υπό την εποπτεία Επιστημονικής Επιτροπής που συστάθηκε  τον Νοέμβριο του 2000. Η υλοποίηση όλων των έργων γίνεται σύμφωνα με εγκεκριμένες από το Κ.Α.Σ. μελέτες.
Βασικός στόχος αυτής της ένταξης ήταν τόσο η ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων ώστε να καταστούν προσβάσιμοι και αναγνώσιμοι, αλλά και να επιτευχθεί αποτελεσματική προστασία τους, τόσο με την απαλλοτρίωση ιδιοκτησιών, όσο και με την περίφραξη των χώρων και την έρευνα, στερέωση και αναστήλωση των μνημείων (τάφων, οικοδομικών λειψάνων και οχυρώσεων). Επιπλέον, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών θα δημιουργηθεί ένα δίκτυο οργανωμένων και επισκέψιμων αρχαιολογικών χώρων που θα καλύπτει ολόκληρη τη δυτική Αχαΐα.

«Εργασίες ανάδειξης στις προϊστορικές εγκαταστάσεις της Επαρχίας Πατρών»

Οι εργασίες ανάδειξης και ανάπλασης που εκτελέστηκαν στο πλαίσιο του έργου του Τ.Δ.Π.Ε.Α.Ε. στις προϊστορικές εγκαταστάσεις της επαρχίας Πατρών κινήθηκαν σε τρεις βασικούς άξονες :
α) μέτρα προστασίας των χώρων: απαλλοτριώσεις ιδιοκτησιών, περιφράξεις και εκτεταμένοι καθαρισμοί – αποψιλώσεις.
β) μέτρα ανάδειξης των χώρων και αναβάθμισης της «αναγνωσιμότητας» των μνημείων τους: δημιουργία προσβάσεων, διαδρομών διακίνησης και σημείων στάσης και θέασης των επισκεπτών εντός αυτών, κατασκευή κτιρίων υποδοχής - εξυπηρέτησης που περιλαμβάνουν φυλάκιο, χώρους υγιεινής και κιόσκι πληροφόρησης, κατασκευή χώρων στάθμευσης, τοποθέτηση πληροφοριακών πινακίδων στα σημαντικότερα μνημεία των τριών αρχαίων πόλεων και
γ) έρευνα και συντήρηση – αναστήλωση των σημαντικότερων μνημείων (οι σχετικές εργασίες περιγράφονται στην επόμενη ενότητα).

«Εργασίες συντήρησης - στερέωσης σε μνημεία των προϊστορικών εγκαταστάσεων της Επαρχίας Πατρών»

Οι σημαντικότερες σε σημασία και έκταση επεμβάσεις στα μνημεία έχουν ως εξής:
 Προϊστορική ακρόπολη Τείχους Δυμαίων: ολοκληρώθηκαν οι εργασίες αποκατάστασης-ανάταξης του νοτιοδυτικού σκέλους της οχύρωσης συμπεριλαμβανομένου και του παρακείμενου μυκηναϊκού πύργου, η στερέωση και συμπλήρωση της τοιχοδομίας του βυζαντινού πύργου και των ετοιμόρροπων τμημάτων κατά μήκος της οχύρωσης, καθώς και οι εργασίες συμπλήρωσης και αρμολόγησης ετοιμόρροπων τμημάτων στην εξωτερική παρειά της οχύρωσης,
Μυκηναϊκό νεκροταφείο Πορτών: εργασίες συντήρησης, στερέωσης και συμπλήρωσης έγιναν στους περιβόλους και τους κτιστούς τάφους των δύο τύμβων, τους θολωτούς τάφους, ενώ στερεωτικές επεμβάσεις έγιναν στα στατικώς επισφαλή τοιχώματα θαλάμων και δρόμων των θαλαμωτών τάφων.
Μυκηναϊκός οικισμός Χαλανδρίτσας: ολοκληρώθηκε η στερέωση των αποκαλυφθέντων θεμελίων κτιρίων σε όλη την έκταση του οικισμού.
Μυκηναϊκό νεκροταφείο Καταρράκτη: ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση – στερέωση πλευρικών τοίχων του στομίου και των υπερθύρων του θολωτού τάφου Β.

«Η επιστημονική έρευνα στο πλαίσιο των εργασιών ανάδειξης των προϊστορικών εγκαταστάσεων της Επαρχίας Πατρών»

Στο πλαίσιο της καλύτερης τεκμηρίωσης των αρχαιολογικών δεδομένων στους υπό ανάδειξη αρχαιολογικούς χώρους υλοποιήθηκε σειρά ερευνητικών δραστηριοτήτων. Τα σημαντικότερα σε σημασία και έκταση νέα στοιχεία έχουν ως εξής:
Μυκηναϊκό νεκροταφείο Βούντενης: Η ανασκαφική έρευνα στο δυτικό – νοτιοδυτικό τμήμα του νεκροταφείου αποκάλυψε συνολικά 30 νέους τάφους που εμπλουτίζουν τις γνώσεις μας σχετικά με τις ταφικές πρακτικές των κατοίκων της Βούντενης και ενισχύουν τα δεδομένα για τη χρήση του νεκροταφείου κατά την υπομυκηναϊκή περίοδο. Η έρευνα στο χώρο του οικισμού, έχει αποκαλύψει σε σημαντική έκταση, θεμέλια των οικιών τόσο του μυκηναϊκού οικισμού, όσο και μεταγενέστερων περιόδων.
Προϊστορική ακρόπολη Τείχους Δυμαίων: Η διενεργηθείσα ανασκαφική έρευνα - εντός και εκτός της οχύρωσης - πιστοποιεί τη συνεχή και εντατική κατοίκηση της θέσης καθ’ όλη τη διάρκεια της μυκηναϊκής περιόδου, ενώ έχουν προέλθει και στοιχεία τόσο για προγενέστερες (ΜΕ και ΠΕ περίοδοι) όσο και μεταγενέστερες (ελληνιστική και βυζαντινή περίοδος) φάσεις κατοίκησης.
Μυκηναϊκό νεκροταφείο Πορτών: ολοκληρώθηκε η ανασκαφή 17 θαλαμωτών τάφων, των περιβόλων των τύμβων Α και Γ και των στομίων των κτιστών θαλαμοειδών τάφων των ίδιων τύμβων. Ερευνήθηκαν ακόμα οι τάφοι τριών ακόμα συστάδων κτιστών θαλαμοειδών τάφων (οι Δ, Ε και ΣΤ) και αποκαλύφθηκε ένας ακόμα θολωτός τάφος (τάφος 2), η έρευνα του οποίου θα αποτελέσει αντικείμενο μελλοντικής έρευνας.

«Εργασίες και τεχνικές αναστήλωσης – στερέωσης – αποκατάστασης της οχύρωσης της προϊστορικής ακρόπολης του Τείχους Δυμαίων»

Τη σημαντικότερη μέχρι σήμερα παρέμβαση σε σχέση με την αποκατάσταση της μορφής και της στατικής επάρκειας της οχύρωσης στην προϊστορική ακρόπολη του Τείχους Δυμαίων αποτέλεσαν οι εργασίες ανάταξης - αποκατάστασης των σημείων στα οποία εντοπίζονταν τα σημαντικότερα προβλήματα ετοιμορροπιών. Οι σχετικές εργασίες χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες με γνώμονα την έκταση και τη δυσκολία των παρεμβάσεων:

  • Ανάταξη-αποκατάσταση του νοτιοδυτικού σκέλος της οχύρωσης και στερέωση-αποκατάσταση του παρακείμενου μυκηναϊκού/ βυζαντινού πύργου.

Α) Νοτιοδυτικό σκέλος της οχύρωσης : στατική ενίσχυση της υποθεμελίωσης και του υποκείμενου φυσικού βράχου και ανάταξη των κατακείμενων από την κατάρρευσή τους στο σημείο αυτό ογκολίθων.
Β) Μυκηναϊκός πύργος: στατική ενίσχυση της θεμελίωσης με χρήση αγκυρίων και ανάταξη ογκολίθων για μερική αποκατάσταση της μορφής του. Βυζαντινός πύργος (υπερκείμενος του μυκηναϊκού): συμπλήρωση της ετοιμόρροπης τοιχοδομίας του.

  • Συμπλήρωση με υφιστάμενο κατά χώραν αρχαίο υλικό μεγάλων χασμάτων κατά μήκος της βόρειας παρειάς του τείχους και ενίσχυσή τους με αγκύρια. 
  • Συμπλήρωση με μικρούς αργούς λίθους και αρμολόγηση με τσιμεντοκονίαμα ασυνεχειών στη δόμηση και μικρών κενών σε όλη την έκταση της βόρειας και δυτικής παρειάς του τείχους.



Χαλανδρίτσα. Άποψη του δυτικού τομέα μετά την ολοκλήρωση των εργασιών (Αύγουστος 2006)

Βούντενη. Το στόμιο και ο θάλαμος του τάφου 71 (Απρίλιος 2007)

Τείχος Δυμαίων. Ανασκαφικές τομές του καννάβου στο δυτικό τμήμα της ακρόπολης

Βούντενη. Ανασκαφικές τομές του καννάβου στον λόφο του οικισμού

Τείχος Δυμαίων. Άποψη του νοτιοδυτικού σκέλους της οχύρωσης πριν τις εργασίες στερέωσης – αποκατάστασης

Τείχος Δυμαίων. Άποψη του νοτιοδυτικού σκέλους της οχύρωσης μετά τις εργασίες στερέωσης – αποκατάστασης (2004-2005)

Τείχος Δυμαίων. Άποψη του μυκηναϊκού και του βυζαντινού πύργου πριν τις εργασίες στερέωσης – αποκατάστασης

Τείχος Δυμαίων. Άποψη του μυκηναϊκού και του βυζαντινού πύργου μετά τις εργασίες στερέωσης – αποκατάστασης (2004-2005)